Chi phí cho một vở diễn mới

Một vở nhạc kịch West End hoàn toàn mới thường tốn từ £5 triệu đến £15 triệu để dàn dựng. Những tác phẩm bom tấn với bối cảnh và hiệu ứng hoành tráng có thể cao hơn đáng kể. Một vở kịch nói mới thì rẻ hơn nhiều — thường từ £500,000 đến £3 triệu — vì yêu cầu sản xuất đơn giản hơn. Đây là chi phí vốn hoá: số tiền cần để đưa vở diễn từ phòng tập lên sân khấu.

Vậy toàn bộ số tiền đó đi đâu? Xây dựng bối cảnh thường là khoản chi lớn nhất, tiếp theo là marketing và quảng cáo (bạn cần lấp đầy ghế ngồi ngay từ ngày đầu), tiền thuê rạp và tiền đặt cọc, may dựng trang phục, thiết bị kỹ thuật, chi phí tập luyện và thù lao cho đội ngũ sáng tạo. Với một vở nhạc kịch, riêng chi phí phối khí — trả công cho các nhà hoà âm để chuyển bản nhạc của nhà soạn nhạc thành từng bè cho mọi nhạc cụ — cũng có thể lên tới hàng trăm nghìn.

Nhà đầu tư vào các vở diễn West End về bản chất giống như các nhà đầu tư mạo hiểm. Phần lớn các vở diễn mới bị lỗ. Ước tính trong ngành cho thấy khoảng cứ năm vở nhạc kịch mới thì có một vở, và cứ bốn vở kịch nói mới thì có một vở, thu hồi được vốn đầu tư. Tuy vậy, những vở thành công có thể tạo ra lợi nhuận phi thường — một vở ăn khách diễn dài kỳ có thể mang lại khoản hoàn vốn gấp nhiều lần so với vốn ban đầu.

Chi phí vận hành hằng tuần: “máy chạy bộ” của nhà hát

Khi vở diễn mở màn, chi phí vận hành hằng tuần bắt đầu — và sẽ không dừng lại cho đến màn hạ cuối cùng. Một vở nhạc kịch West End quy mô lớn thường tốn từ £300,000 đến £600,000 mỗi tuần để vận hành. Kịch nói rẻ hơn, thường từ £80,000 đến £200,000 mỗi tuần.

Khoản chi thường xuyên lớn nhất là lương. Một vở nhạc kịch lớn có thể thuê 30–40 diễn viên, 15–25 nhạc công và 50–80 nhân sự hậu trường cùng đội ngũ tiền sảnh. Diễn viên chính ở vai quan trọng có thể nhận £2,000 đến £5,000 mỗi tuần; diễn viên quần chúng nhận mức tối thiểu theo Equity cộng với các khoản phụ cấp đã thoả thuận. Tiền thuê rạp cũng là một chi phí đáng kể, thường từ £25,000 đến £75,000 mỗi tuần tuỳ theo địa điểm.

Các chi phí hằng tuần khác gồm marketing và quảng cáo (các vở diễn không bao giờ ngừng quảng bá, kể cả khi đã là “hit”), tiền bản quyền trả cho đội ngũ sáng tạo (thường 8–12% doanh thu vé gộp), bảo trì thiết bị, thay mới trang phục, vật tư tiêu hao, bảo hiểm và chi phí tiện ích. Tất cả cộng dồn một cách không ngừng. Thực tế kinh tế của nhà hát rất đơn giản: bạn cần bán đủ vé mỗi tuần để trang trải các khoản này, nếu không vở diễn sẽ đóng màn.

Cách giá vé vận hành

Định giá vé nhà hát tinh vi hơn nhiều so với phần lớn khán giả tưởng. Hầu hết các vở diễn West End dùng mô hình định giá linh hoạt tương tự hãng hàng không, nơi giá thay đổi theo nhu cầu, ngày trong tuần, thời điểm trong năm và bạn đặt vé trước bao lâu. Vì vậy, đặt vé sớm thường giúp có mức giá tốt hơn.

Một vở diễn West End điển hình có thể có giá vé từ £20 cho chỗ ngồi hạn chế tầm nhìn đến £200+ cho ghế hạng cao ở khu stalls. Doanh thu gộp tiềm năng — mức doanh thu tối đa nếu mọi ghế đều bán bằng giá niêm yết cho mọi suất diễn — có thể là £400,000 đến £800,000 mỗi tuần đối với một vở nhạc kịch lớn. Trên thực tế, các vở diễn hiếm khi đạt 100% công suất ở mức giá đầy đủ, nên doanh thu hằng tuần thường chỉ đạt 60–85% so với tiềm năng gộp.

Vé giảm giá, giá cho đoàn và giá ưu đãi đều làm giảm doanh thu, nhưng lại phục vụ những mục tiêu quan trọng. Vé “rush” và vé trong ngày giúp xây dựng sự gắn bó với khán giả trẻ. Giá cho đoàn giúp lấp đầy các cụm ghế mà nếu không có thể bị trống. Giá ưu đãi giúp đảm bảo khả năng tiếp cận. Bài toán định giá là tìm điểm cân bằng để tối đa hoá cả doanh thu lẫn số lượng người ngồi kín ghế — vì một nhà hát vắng quá sẽ làm giảm bầu không khí cho tất cả mọi người.

Hành trình thu hồi vốn

Thu hồi vốn là “từ khoá thần kỳ” trong sân khấu thương mại — đó là thời điểm vở diễn kiếm lại toàn bộ khoản đầu tư ban đầu. Trước khi thu hồi vốn, nhà đầu tư chưa thấy lợi nhuận. Sau khi thu hồi vốn, lợi nhuận thường được chia giữa nhà sản xuất và nhà đầu tư, còn đội ngũ sáng tạo tiếp tục nhận tiền bản quyền của họ.

Thời gian để thu hồi vốn thay đổi rất lớn. Một vở kịch gọn nhẹ, được yêu thích có thể thu hồi vốn chỉ trong vài tháng. Một vở nhạc kịch lớn có thể mất một năm hoặc hơn, ngay cả khi bán rất chạy. Một số vở diễn không bao giờ thu hồi vốn trong thời gian diễn ở West End, nhưng có thể hoàn vốn nhờ các chuyến lưu diễn, cấp phép quốc tế hoặc chuyển thể điện ảnh.

Các vở diễn dài kỳ ngày càng có lãi theo thời gian vì nhiều khoản chi được dồn vào giai đoạn đầu. Bối cảnh đã dựng xong, trang phục đã may, và chi phí marketing thường giảm khi truyền miệng lan rộng. Một vở như The Mousetrap tại Nhà hát St Martin's đã diễn hơn bảy mươi năm — chi phí vận hành hằng tuần của nó tương đối khiêm tốn so với lượng khán giả ổn định, khiến đây trở thành một trong những tác phẩm thành công nhất về mặt thương mại trong lịch sử.

Vì sao nhà hát vẫn tồn tại dù đầy bất lợi

Theo bất kỳ phân tích kinh doanh hợp lý nào, sân khấu thương mại là một khoản đầu tư tệ. Tỷ lệ thất bại cao, chi phí khổng lồ, biên lợi nhuận mỏng và không có bảo đảm thành công dù vở diễn hay đến đâu. Thế nhưng West End vẫn tiếp tục phát triển mạnh, tạo ra hơn £900 triệu doanh thu vé mỗi năm và hỗ trợ hàng chục nghìn việc làm.

Câu trả lời nằm một phần ở tính không thể thay thế của biểu diễn trực tiếp. Không dịch vụ streaming nào, không hệ thống rạp chiếu tại nhà nào, và không kính thực tế ảo nào có thể tái tạo cảm giác ngồi trong một rạp tối cùng hàng nghìn người khác, nhìn những con người thật biểu diễn những kỹ năng và nghệ thuật phi thường chỉ cách bạn vài mét. Trải nghiệm chung, thoáng qua ấy xứng đáng để chi trả, và khán giả vẫn luôn quay lại.

Với khán giả, việc hiểu kinh tế phía sau tấm vé nhà hát của bạn sẽ tăng thêm một tầng trân trọng. Khi bạn đặt vé cho một vở diễn, bạn không chỉ mua giải trí — bạn đang ủng hộ cả một hệ sinh thái gồm nghệ sĩ, thợ thủ công, kỹ thuật viên và những chuyên gia sáng tạo, những người dành cả cuộc đời để tạo ra điều gì đó đẹp đẽ nhưng mong manh. Điều đó thật tuyệt vời.